ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
237
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
فصل 36 درآمدهاى حلال بدان كه درآمدهاى حلال پنج گونه است : اول - آنچه از مالكى گرفته نشود ( يعنى مالكى نداشته باشد ) ، مثل دستيابى به معادن و احياء زمينهاى موات ، و صيد حيوانات ، و هيمه كشى و خاركنى ، و آب كشيدن از رودخانه ها و نهرها . اينها به شرطى حلال است كه به تصرف انسان محترمى در نيامده باشد ، و تفصيل اين مطلب موكول است به كتاب احياء موات [ از فقه ] . دوم - آنچه به قهر و غلبه از كسى كه حرمت اسلامى ندارد گرفته شود مانند فىء و غنيمت و ديگر اموال كفّار محارب . و اين نيز با شروط مقرر در كتاب غنائم و جزيه [ از فقه ] براى مسلمين حلال است . سوم - آنچه به رضاى مالك ، زنده يا مرده ، بدون عوض به ديگرى برسد مانند هبه و ميراث و وصيّت و صدقات . اين قسم نيز حلال است به شرط آنكه از درآمدهاى حلال به دست آمده باشد ، و با ديگر شروطى كه در كتاب هبه و مواريث و وصايا و صدقات [ از فقه ] مذكور است . چهارم - آنچه به وسيلهء معاوضه و به تراضى گرفته مىشود ، و اين نيز حلال است با شرائط و آدابى كه در فنّ معاملات فقه ذكر شده از بيع و سلم ( پيش فروختن ) و اجاره و صلح و شركت و مضاربه و مزارعه و مساقات و حواله و ضمان و كتابت و خلع و صداق و ديگر معاوضات .